اوغوزها " غزان " ، اجداد تمام قبایل ترک ها اوغوز ، مغول ، اویغور ، اون ، اوق، قیماق ، قارلوق ، قوتلوق ، قرقیز ، ختایی ، قبچاق ، تاتار ، ترکمن ، ازبک و سلیحوق ، قره قویونلو ، آق قویونلو ، صفوی ، افشار ، قاجار بیگدلی – شاملو و . . . بوده است .

کلمه اوغوز ، به نظر تورکولوژیست بزرگ مجار " نمت NEMET" ، از ( اوق + اوز ) تشکیل شده است . اوق به معنی تیر یعنی قبیله و اوز هم علامت جمع ترکی است . بنابراین ، اوغوز به معنی قبیله ها می باشد .

 مقرّ اوّلیّه ترکان سواحل ( رود ینی سئی ) VENISEI و نواحی مجاور آن یعنی ، ( تووا ) و ( آباقان ) بوده است . ( شمال مغولستان و جنوب سیبری ) از قدیم ایل اوغوز به دو شاخه " بوزاق " یعنی ( تیر یا نیزه خاگستری ) و " اوچ اوق " یعنی ( سه تیر یا نیزه ) تقسیم شده بود . در منابع چینی قدیمی ترین دولت از تبار ترک ، هیونگ نو ، یاهون ها ، معرفی شده است .

در اواخر قرن سوم قبل از میلاد ، هون ها ، امپراتوری بزرگی تشکیل دادند " هون " به معنی ، انسان و " ترک " به معنی زاییده و تولید مثل کننده و قوت ، آمده است .

در سال 209 قبل از میلاد فرمانروای ، هون ها ، " مته " ( مائوتو ) فرزند تومان بود . مته خان با پدرش اختلاف شدید پیدا کرد ، و در جنگ بین آن ها پدرش کشته شد . و مته خان فرمانروای امپراتوری هون گردید . در تاریخ افسانه ای اوغوزها ، مته خان جداعلای آنها است .

دیوار سد چین که از 75 کیلومتری غرب پکن می گذرد ، در برابر خطر هون ها کشیده شده است . در قرن ششم میلادی فقط یکی از اقوام ترک زبان " ترک " نامیده می شد . افراد این قوم در سال 552 میلادی جوانهای مغول " آوارها " را مغلوب کردند ، و امپراتوری " گوگ تورک " را به وسیله " بومن خاقان " که بزرگترین امپراتوری بود و از منچوری تا جیحون ادامه داشت تشکیل دادند و تمام اقوام ترک زبان را تحت اداره ی خود درآوردند . این حادثه سبب شد که در خاور نزدیک همه این اقوام ترک زبان را ترک نامیدند . در سال 680 قوتلوق ، امپراتوری " گوک تورک " تمام اقوام ترک زبان را تحت یک نظام و اداره ی یک حکومت قرار داد ، نام ترک و ترکمن از نام این قوم به میان آمده و شامل همه ترک ها شده است .

در امپراتوری . " گوک ترک " ، اغوزها در سواحل رود " تولا " در شمال مغولستان بوده و از نه قبیله تشکیل شده بودند و دو قققوز اوغوز ، یا نه اوغوز نامیده می شدند . و پس از گوک ترک ها ، دومین امپراتوری را تشکیل می دادند. پایتخت اوغوزها " میتی کند " یا ده نو ، از شهرهای مهمّشان " جند خوراره " بود .

در سال 774 میلادی دولت " گوک تورک " ، به وسیله اویغورها منقرض شد . اویغورها از ده قبیله تشکیل شده بود. ختایی و تاتار ، که از مغولان اند جزء دولت اویغور بودند . اوغوزها ، در زمان اویغورها یعنی اختلاف " گوک ترک " ها نیز همین موقعیت را داشتند ، ولی بعد چند شاخه شدند . به نظر می رسد اوغوزهایی که در قرن دهم در سواحل سیحون بودند ، از اولاد اوغوزهای قسمت غربی امپراتوری " گوک تورک " یعنی اولاد اون اق ها " ده تیر یا نیزه " باشند .

اوغوزهای ناحیه ی " سیحون " در تاریخ نقش بسیار مهمّی را بازی کردند .

امپراتوری سلجوقی و عثمانی را آن ها تشکیل دادند ، و بر خلاف سایر ترک ها اصالت خود را حفظ نمودند.در صورتی که سایر ترکان مانند : اویغورها ، قارلوق ها ، قبچاق ها ، و دیگر ترکان با سایر اقوام مخلوط شدند و اقوام جدیدی را به وجود آوردند.

خاندان های سلاجقه " عثمانی " نیز اوغوز بودند . اوغوزها در سواحل سیحون با سغدها که قومی آریایی بودند همسایه شدند ، اسلام در قرن یازدهم به صورت عمومی درآمد ، مسلمانان به اوغوزهای مسلمان و شهر نشین " ترکمن " می گفتند ، در اوایل قرن سیزدهم نام ترکمن جای گزین کلمه اوغوز شد.

در قرن دهم " ختایی ها " به چین حاکم شدند و در قرن دوازدهم در ترکستان امپراتوری قراختایی را تشکیل دادند. " تاتارها " ، در شرق ، و اوغوزها همسایه آن ها بودند . " قارلیق هم از اقوام ترک بودند . " غزنویان " ، از ایل قارلیق ها بودند . " قرقیزها " در ناحیه آباقان در شمال اورخون جنوب سیبری زندگی می کردند . در قرن دهم شورش کردند ، و حکومت اویغورها را برانداختند و خود جانشین آن ها شدند.

در سال 426 هجری قمری ، بخشی ازاوغوزها با پانزده بیست هزار سپاه به خراسان آمدند و غزنویان را برانداختند ، و دولت سلجوقی را در ایران تشکیل دادند. تا آن جا که نگارنده اطلاع دارد. قدیمی ترین سند اسلامی که در آن نامی از ترکمن به میان آمده است ، احسن التقاسیم ، مقدسی است که در قرن چهارم هجری نوشته شده در آن کتاب در بخش خاوران ( خراسان بزرگ ) ضمن معرفی شهرها و شهرک های " اسبیجاب " " هیتل ترکستان " درباره ی شهرک " بروکت " بخارا می نویسد .

" بروکت بزرگ است . این نقطه و یلاج در مرز ترکمن ها هستند که از ترس مسلمان گردیده اند با رویش ویران است ".

 برخی از منابع و مأخذ :

1 - جامع التواریخ رشیدی

2 – ترکمن های ایران ، تالیف : بی بی رابعه لوگاشوا.

3 – شجره تراکمه ، تالیف ابو الغازی – خان حُیوه ، به تصحیح پروفسور کونونوف چاپ شوروی.

4 – سیری در تاریخ زبان و لهجه های ترکی ، دکتر جواد هیئت ، نشر نو ، تهران ، 1365 .

 

 

/ 3 نظر / 16 بازدید
تورک اوغلو

لطفا از در مورد تاریخ ترکها هم بنوسید اما واقعیت را نه دروغ تصور کنید آن هم فلستین است.

علی

سلام خانم درباباری.امیدوارم حالتان خوب باشد. از مطلبی که در مورد ترک ها نوشتین کمال تشکر را دارم.ازتون تقاضا دارم در مورد تاریخ اذربایجان مطالبی را درج کنید و از تمدن های ظهور یافته در این مکان مقدس مطلب بنویسید. با تشکر